الشيخ السبحاني

38

قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)

بلند و درك عميق و ژرف ، كمتر ديده است . « 1 » وى مىگويد : تمام موجودات جهان از روى علم و شعور و درك و آگاهى به حمدن و ثنا و تسبيح و تنزيه خداوند بزرگ اشتغال دارند و هر موجودى در هر پايه‌اى از وجود كه هست و هر اندازه كه از هستى سهمى دارد ، به همان اندازه به خالق و آفريدگار خود علم و آگاهى دارد و او را از اين طريق حمد ثنا مىگويد و از نقايص و عيوب تنزيه مىكند . ملاصدرا ( ره ) مىگويد : علم و ادراك در تمام مراحل و مراتب وجود از واجب‌الوجود گرفته تا جهان نبات و جماد ، تحقق دارد و هر موجودى در هر رتبه‌اى از وجود باشد ، سهم و حظى از صفات عمومى ، مانند علم و شعور و حيات و . . . داشته و هيچ موجودى از آن خالى نيست ؛ چيزى كه هست گاهى بر اثر ضعيف بودن اين صفات ، وجود آن‌ها براى ما مكشوف نيست . موجودات جهان ، هر چه از ماده و آثار آن دورى گزينند و به صورت موجودى مجرد درآيند و يا در مسير تجرد قرار گيرند اين صفات در آن‌ها قوىتر و واضح‌تر مىشود و هر قدر از نظر وجود ، به ماده گرايش پيدا كنند اين صفات در آن‌ها به همان اندازه تنزل و كاهش يافته تا آن جا كه به نظر مىرسند فاقد علم و ادراك هستند ؛ ولى در حقيقت چنين نيست ، بلكه اصل اين صفات را به طور ضعيف واجد و دارا هستند

--> ( 1 ) . . اين مرد بزرگ در سال 979 ق . در شهر شيراز ديده به جهان گشوده و در سال 1050 ق . در راه زيارت خانهء خدا در بصره بدرود زندگى گفته است . مرحوم سيد حسين بروجردى در كتاب تحفة المقال دربارهء ايشان مىگويد : ثم اين إبراهيم صدر الأجل * في سفر الحج « مريضاً » ارتحل قدوة أهل العلم الصفاء * يروى عن الدامادو البهائي و كلمة « مريضاً » - كه به حساب ابجد 1050 مىباشد - تاريخ وفات اوست .